donderdag 7 augustus 2014

Uw lesmethode: Lees voor gebruik eerst de bijsluiter (deel 3)

Over studie van techniek doen ook veel verhalen de ronde. Zo zou teveel techniek studeren je spel steriel en emotieloos maken. Als die discussie iets verder gaat worden meteen voorbeelden als Al DiMeola, Guthrie Govan, Michael Angelo Batio, Yngwie Malmsteen en John Petrucci aangehaald. Iedereen heeft hier dan een uitgesproken mening over in termen van de balans techniek/emotie/zeggingskracht etc. Misschien is wat nuance wenselijk.

Mogelijke voordelen van het studeren van techniek:
1. De snelheid waarmee je bewegingen uitvoert kan hoger komen te liggen.
2. De nauwkeurigheid waarmee je bewegingen uitvoert kan verbeteren
3. Het aanleren van nieuwe liedjes wordt gemakkelijker. Dit zie je vaak als leerlingen een eerste besef van toonladders als bouwstenen voor muziek krijgen. (stukje hefboomwerking voor de toekomst).
4. De onafhankelijkheid van je vingers kan vergroten wat aanleren van nieuwe structuren makkelijker maakt.

Mogelijke nadelen van het studeren van techniek:
1. Voor het gemak vergelijk ik musiceren weer eens met spreken. Wanneer je spreekt probeer je een idee aan iemand anders over te brengen. Je gebruikt hierbij de woorden die je nodig hebt. Over sommige woorden denk je soms wat langer na of je zoekt snel een synoniem waardoor wat je bedoelt toch overkomt. Wanneer je bewust gaat proberen moeilijke woorden te gebruiken zal het vaak gekunsteld gaan klinken. Natuurlijk zou je het gebruik van dure woorden kunnen ontwikkelen tot een kunst maar de vraag blijft of het de boodschap dient of dat het juist ervan afleid. Een uitgangspunt zou kunnen zijn: Ambieer om te kunnen spelen wat je hoort in je hoofd en als je merkt dat je techniek tekortschiet dan zou je daar een deel van je oefentijd aan kunnen wijden.
2. Omdat de studie van techniek heel goed de vorm kan aannemen van vastgelegde stricte oefenschema's waarbij het resultaat heel meetbaar is is het voor sommige mensen heel aantrekkelijk. Het is ook heel fijn om met een metronoom al je persoonlijke snelheidsbarrieres te doorbreken door dagelijks hard werken. Het creatieve proces laat zich echter minder goed meten en is derhalve ongrijpbaarder. Dit kan een reden zijn dat sommige mensen hier voor weglopen en verzanden in enkel studeren van techniek. Overigens heb ik dit zelf uiteraard ook meegemaakt. Misschien is de wens om 'de beste' te worden de basis voor de eerste - meer meetbare - aanpak en de wens om je in de breedte te ontwikkelen de basis voor de tweede - meer creatieve - aanpak.
3. Sommige gitaristen verwarren techniek-studie en creativiteit. Ik heb horen beweren dat het oefenen van patronen van drie noten per snaar (zoals heel populair bij veel zgn. 'shredders') tot nieuwe innoverende creatieve ideeen leidt. Ik zou willen beweren dat je mogelijkheden creeert maar niet per se meer creativiteit. Creativiteit gaat over het kiezen uit verschillende mogelijkheden. Die keuze doe je bij voorkeur op basis van smaak en/of verwachting bij jezelf en de luisteraar niet op basis van je techniek- oefen- routine van die week.

Een mooi filmpje aanvullend hierop is eentje waar Joe Satriani een en ander uitlegt over zijn bewondering voor gitaristen die nooit klinken alsof ze oefenen.

donderdag 17 juli 2014

Een nieuw album in de maak (deel 4) Mixen en masteren van de opnames

Twee belangrijke onderdelen bij het opnemen van een CD zijn mixen en masteren. Dit doe je nadat je daadwerkelijk de opnames gemaakt hebt. Ik krijg nogal eens de vraag wat er dan precies gebeurt. Hierbij een poging om het een en ander toe te lichten. Als je naar een CD (of concert) luistert kun je dat op veel verschillende manieren doen. Je kunt de melodieen volgen, focussen op een bepaald instrument, meezingen met het refrein, kippenvel krijgen bij dat ene tegenmelodietje of meedirigeren met je favoriete symfonie. Maar hoe kun je deze luisterervaring optimaal maken zonder hinderlijke afleidingen? Het opnemen en het mixen is door Han Nuijten gedaan en voor het masteren door Peter Brusee van Q Point te Hilversum. Bij beide onderdelen was ik aanwezig en kon ik meedenken. Je kunt je voorstellen dat het bijzonder leerzaam was om samen met deze zeer ervaren mensen eens vanuit een ander perspectief naar muziek te luisteren.



Wat is mixen en masteren nu eigenlijk? Laat ik eerst eens voor de duidelijkheid een vergelijking maken met het kijken naar een klassenfoto. Je kijkt naar de foto, ziet de gezichten van klasgenoten uit vervlogen tijden. Misschien herken je de meesten en misschien herinner je de mensen met wie je ruzie hebt gehad of die klasgenoten waarmee je altijd verstoppertje hebt gespeeld. Bij het kijken naar de foto zorgt de fotograaf dat je je herinneringen ongestoord kunt ophalen. Niets is hinderlijker dan dat iemands gezicht er half op staat of dat de foto korrelig is waardoor gezichten geen details kennen. Het doel van het mixen is te vergelijken met het moment waarop de fotograaf zegt: "Alle lange mensen achteraan, kortere mensen vooraan... en de voorste rij moet op de grond zitten... ja en jullie iets meer naar rechts... kunnen jullie met zijn allen iets dichterbij elkaar staan, anders passen jullie er net niet op? ja, zo is het goed!" flits! Bij het mixen worden de volumes van de verschillende instrumenten goed op elkaar afgestemd. Ook wordt de klankkleur per instrument optimaal ingesteld middels equalizing. Ook kan een instrument iets naar links of naar rechts in het stereobeeld worden geplaatst. Als je je ogen dicht doet en naar de muziek luistert (via koptelefoon of zittend recht voor je hifi-installatie) dan hoor je dan ook dat instrumenten allemaal hun eigen plekje hebben in de mix. Er lijkt echter ook een soort diepte te zijn. Sommige instrumenten klinken verder weg en anderen lijken recht voor je neus te staan. Tijdens het mixen houd je je hoofdzakelijk bezig met deze plaatsing. Overigens heb je al tijdens het opnemen hier invloed op door bijvoorbeeld de manier waarop je microfoons plaatst en de ruimte waarin je speelt. Opnemen, mixen en masteren zijn niet los van elkaar te zien.



Bij het masteren is het net of je nog meer van een afstand naar de opname luistert. Het is alsof je de klassenfoto bekijkt en ziet dat de gehele foto wat groenig is. Als er veel groene voorwerpen (bijvoorbeeld planten ;)) zijn kun je besluiten dat het waarheidsgetrouw is en het zo laten. Maar het kan ook zijn dat, om wat voor reden dan ook, het groenige niet overeenkomt met de werkelijkheid. Bij het masteren luister je naar alle fequenties van laag naar hoog en probeer je een realistisch beeld te creeeren. Ook waren op beeld frequentie-analyses te zien. Mocht een bepaalde frequentie overmatig aanwezig zijn dan kun je die eventueel (deels) inperken. Je kunt denken aan de volgende situatie: Als ik op een akoestische gitaar speel dan zal die in elke ruimte waar ik speel weer anders klinken. Elke ruimte kleurt het geluid. Zijn de muren van steen? Hangen er gordijnen? Al die factoren bepalen wat de luisteraar waarneemt. Een ruimte heeft ook een resonantie-frequentie. Wanneer de gitaar deze frequentie voortbrengt wordt deze versterkt door de ruimte. Een CD moet een soort neutraliteit hebben waardoor deze in elke situatie optimaal tot zijn recht komt. Daar is het masteren voor bedoeld. Tijdens mixen en masteren had ik de CD 'Lifecycle' van de Yellow Jackets als klankreferentie. Het geluid van die CD vind ik lekker fris en poppy klinken en zo wilde ik mijn CD ook laten klinken.



De opname, mix en mastering moeten hand in hand met elkaar gaan, vandaar dat ik het belangrijk vond dat de opnametechnicus Han Nuijten en masteraar Peter Brussee vaak hebben samengewerkt en elkaars werk goed begrijpen. Voor mij was dit weer een lesje luisteren naar muziek op 1001 manieren. Uiteindelijk bepalen techniek, akoestiek en psychologie de mate waarin je van de muziek kan genieten. Laten dit nu net 3 onderwerpen zijn die ik erg boeiend vind! Er valt nog genoeg te leren heb ik gemerkt!



Nog een leuk artikeltje over dit onderwerp:
http://zesoundsuite.blogspot.nl/2010/02/fletcher-munson-curve-why-you-should.html

zaterdag 12 juli 2014

Een nieuw album in de maak (deel 3) In duet met Bert van den Brink

Op vrijdag 4 juli jl. heb ik voor mijn CD 'Compass' een mooi sfeervol duet opgenomen met een van Nederlands' beste jazz-pianisten Bert van den Brink. Het stuk is mijn compositie 'The Purpose of Love' die ik eerder al in verschillende versies heb gespeeld. De bezetting op de CD is metaalsnarig akoestisch gitaar en piano. De inspiratie voor mij ligt duidelijk in de sublieme duo-opnames van Pat Metheny en Brad Mehldau (Met name de duo-stukken van de albums Metheny Mehldau en Quartet) en natuurlijk het duo-werk van Jesse van Ruller en Bert van den Brink (In Pursuit).
Tijdens mijn conservatorium-tijd heb ik regelmatig les gehad van Bert en voor die tijd kende ik zijn spel uit een opname met Toots Thielemans in Sesjun. Deze opnames zijn voor een deels ook op youtube te vinden:



Bert's melodische benadering heeft me altijd erg geinspireerd om zelf ook melodisch te spelen. Zijn spel heeft een soort helderheid en duidelijkheid die me erg aanspreekt. Het is dan ook heel bijzonder om te horen hoe hij een melodie benadert die ik zelf heb geschreven. Als je met zijn tweeen speelt is er ook veel ruimte voor interactie. Dit is voor Bert ook meteen een soort trade-mark niet in de laatste plaats vanwege zijn absoluut gehoor. Je kunt het zo gek niet bedenken of hij kan wat je speelt onmiddellijk naspelen. Het geeft een grote vrijheid; Iedere versie die je samen speelt wordt zo uniek hoewel het uitgangspunt een melodie en een paar akkoorden blijft. Een positief bij-effect van samenspelen met hem is dat je zelf ook op scherp staat, hij hoort immers ALLES ;)



Ik kan natuurlijk niet wachten om ons duet te laten horen maar dat kan nu nog niet. Mocht je echter benieuwd zijn naar meer werk van Bert zelf dan kan ik je aanraden om ook zijn 'Bytes' te beluisteren via http://www.bertvandenbrink.com/bertsbytes.php. Vanaf 21 september 2014 zal hij weer wekelijks een nieuwe opname plaatsen (het is nu even zomerstop).



De volgende stap is nu de mastering en onderwijl werken aan een hoesontwerp maar daarover later meer..

Met dank aan Linda Sitvast Fotografie voor de foto's.

dinsdag 24 juni 2014

Uw lesmethode: Lees voor gebruik eerst de bijsluiter (deel 2)

De afgelopen tijd heb ik via o.m. facebook een aantal kritische maar interessante discussies gelezen over onderwerpen als muziek-les in het algemeen, letterlijk naspelen van gitaarsolo's via tabulatuur, studeren van techniek, het gebruik van metronoom en gitaar leren spelen in het youtube-tijdperk. Bij het studeren is het vooral van belang de positieve en negatieve effecten (voor jezelf) goed in beeld te hebben. In dit tweede deel van de serie wil ik het hebben over de mogelijke voor- en na-delen van muziekles:
Mogelijke voordelen van muziekles:
1. Een ervaren musicus/docent kan zich uitspreken over je sterke en zwakke punten (als musicus of in de uitvoering van een specifieke compositie/oefening/e.d.). Door je zwakke en sterke punten in kaart te brengen kun je je oefenroutine aanpassen zodat je uiteindelijk alleen nog maar sterke punten hebt!
2. Een ervaren musicus/docent weet vaak meerdere oefen-strategieen om een bepaald probeem op te lossen.
3. Een ervaren musicus/docent kan je inspireren om je breder te orienteren op muziek doordat deze vaak meer overzicht heeft over de traditie.
4. Een ervaren musicus/docent kan je met behulp van nieuwe invalshoeken inspireren en daarme uit een "studie-dip" krijgen.
5. Een ervaren docent kan dwarsverbanden leggen tussen de verschillende onderwerpen. Hij kan een koppeling leggen tussen theorie en een stuk muziek dat je oefent. Zo kun je een specifiek deel van de theorie leren aan de hand van je favoriete muziek.

Mogelijke nadelen van muziekles:
1. Uit eigen ervaring weet ik dat je manier van oefenen om de zoveel tijd verandert. Het zou kunnen voorkomen dat je een bepaalde oefening maanden achter elkaar zelfstandig blijft doen omdat je docent ooit gezegd heeft dat het goed was. Na verloop van tijd kan het effect van dit oefenen verdwijnen. Leer dus ook over je eigen ontwikkeling nadenken en leer je eigen oefeningen te bedenken. Achterhaal altijd waarom je een bepaalde oefening doet/zou moeten doen. Je kunt hierbij je docent raadplegen. Het is uiteindelijk allemaal maatwerk!
2. Sommige docenten hebben zelf in hun ontwikkeling weinig problemen met bepaalde facetten van het spelen gehad. Als een docent altijd zo heeft uitgeblinkt in techniek dat hij/zij hier nooit echt problemen mee heeft ondervonden kan het zijn dat hij jouw probleem nooit zelf heeft meegemaakt. Dit geldt uiteraard alleen wanneer de docent niet voldoende inlevingsvermogen heeft of een gebrek aan ervaring/interesse heeft in (echt) lesgeven. Een advies zou kunnen zijn om als leerling toch goed door te vragen om ook je docent goed te laten nadenken over methodes. Heldere communicatie is dan ook een sleutelfactor in lesgeven.
3. Docenten hebben vaak een eigen smaak en richting gekozen. In de regel zal een goed geschoolde en ervaren docent je met vele stijlen en technieken kunnen helpen. Als je een gevorderde leerling bent kan het echter geen kwaad om naar een docent met een duidelijk specialisme op zoek te gaan.
4. Vaak zijn muzikanten heel goed in creatief zijn met hun beperkingen. In een les-situatie ga je vaak uit van dat je uiteindelijk alles - d.m.v. training wilt kunnen. Echter, in creatieve situaties omzeil je ook wel eens dat wat je niet kunt en verzin je gewoon een passend alternatief. Huub van der Lubbe van De Dijk zei weleens in een interview dat er tegenwoordig veel meer mensen goed een muziekinstrument beheersen, maar dat dit niet per se leidt tot betere/creatievere muziek.
5. (Aansluitend op 4.) Een vraag die me als docent regelmatig gesteld wordt is: "doe ik het wel goed?". Het leuke is dat voor creativiteit die vraag meestal nauwelijks te stellen valt. Het gaat er dan meer om of je het zelf goed vindt. Het hebben van een autonoom oordeel over je eigen muziek is erg belangrijk hoewel je toch open zou kunnen blijven staan voor kritiek. In mijn ervaring lijkt dit soms weleens op een soort koorddansen tussen deze twee manieren van denken. Een geduldig proces van veel terugluisteren en meningen overwegen.

zaterdag 31 mei 2014

Jeff Beck en de menselijke kant van gitaartoon

Op zondag 25 mei was het dan zo ver: Jeff Beck speelde in Tivoli Vredenburg te Utrecht. De eerste muziek die ik van hem leerde kennen was van het album 'Blow by Blow'. Ik had immers in een boekje gelezen dat hierop jazz-rock te horen was en was daar nieuwsgierig naar geworden. Sindsdien heb ik stapje voor stapje meer van de man leren kennen. Tijdens het optreden was een dwarsdoorsnede van zijn oeuvre te horen. Oud en nieuw wisselden elkaar af.



Wat direct opvalt aan Beck's benadering van de gitaar is dat zijn geluid vaak beinvloed lijkt door andere dingen dan de gitaar. Bijvoorbeeld de menselijke stem. Een zorvuldig gebruik van vibrato en gebogen noten maar ook een indrukwekkende behendigheid in het gebruik van de 'Whammy-bar'.

Een bekende opname is van het stuk 'Where Were You' (live at Ronnie Scott's). Het is daarin bijna of de gitaar zingt.



Een mooi fragment waarin Oosterse invloeden te horen zijn is hier te zien:



In de CD hoes van zijn album 'Emotion & Commotion' schrijft Jeff Beck over zijn uitvoering van Nessun Dorma: "Hearing a trained voice always gets me going. It's amazing how well it works when you transpose that on the guitar."



Beck's gitaarspel kent veel facetten maar onderdeel van zijn onmiddellijke herkenbaarheid en persoonlijkheid is zijn eigenzinnige gebruik van de tonale mogelijkheden van de elektrische gitaar. Hiermee blijft hij een inspiratiebron. Het was een mooie avond met een gitarist die wel steeds smaakvoller lijkt te gaan spelen.

vrijdag 23 mei 2014

Een nieuw album in de maak (deel 2): De eerste 2 dagen in de studio

Op 12 en 13 mei hebben we opgenomen in de Bullet Sound Studios te Nederhorst den Berg. We hadden dus 2 dagen de tijd om 8 stukken met de gehele band op te nemen en daarnaast 2 duetten. De band bestond uit drums, percussie, basgitaar, piano en synthesizers, gitaar en klarinet. In één stuk heeft basgitariste Phaedra tevens gezongen. Eén duet heb ik geschreven voor klassiek gitaar en klarinet. Het andere duo-stuk speelden we in de bezetting metaalsnarig akoestisch gitaar en piano.



De gebruikte microfoons zijn ontzettend gevoelig voor omgevingsgeluid. Om tegelijk te kunnen spelen maar toch alle instrumenten zoveel mogelijk apart te kunnen opnemen werden geluidswerende schotten geplaatst. Zo kun je later tijdens het afmixen nog per instrument wijzigingen aanbrengen in volume/klankkleur etc. Zo stond het drumstel van Arno van Nieuwenhuize helemaal ingebouwd en de klarinettist Peter Habraken zat in een opname-cabine. Om elkaar toch te kunnen horen spelen hadden we allemaal koptelefoons op.



Bassiste Phaedra heeft bij één stuk later een zangpartij opgenomen. In sommige stukken hebben ik achteraf nog een extra gitaar-partij toegevoegd om het iets voller te maken. Toetsenist Marius van den Brink speelde piano en synthesizer. Ook hij heeft later nog zulke indubs gemaakt. Ook is er een rol voor mijn MC808 drumcomputer weggelegd in een stuk. Dan hoor je tegelijk een interessante mix van Arno's drums, Janco van der Kaaden's percussie en hier en daar toevoegingen van de drumcomputer.



Het spelen ging uiteindelijk heel vlot vanwege de ruime ervaring en professionaliteit van alle mede-muzikanten. Dat is heel tof om mee te maken! En gelukkig hebben we ook niet veel technische tegenslagen gehad. Dat is fijn omdat studio-tijd niet goedkoop is. Tussen het spelen door luisterden we in de controleruimte onze vorige opnames terug om nog wat verbeterpuntjes te kunnen vinden.



Per liedje hebben we zo'n 3 basistakes opgenomen. Om die takes allemaal in hetzelfde tempo te houden hebben we 7 bandstukken met een clicktrack opgenomen. Achteraf kun je dan nog van verschillende takes delen combineren. Delen van stukken zijn gebaseerd op improvisatie. Soms speel je erg lekker en is je improvisatie mooier terwijl iemand anders in een eerdere take weer beter speelde. Het idee is zo dat je uit verschillende takes de beste momenten kunt combineren. Uiteindelijk is het mensenwerk en is een deel van het creatieve proces niet te sturen. De twee duetten hebben we zonder click opgenomen omdat die zich daar niet echt voor lenen. Ook had een van de bandstukken wisselende tempo's en moesten we dat zonder click opnemen.



Het opgenomen materiaal gaan we binnenkort editten en mixen. Hierbij kiezen we de beste takes (of delen van takes die we kunnen overzetten in een andere take). Vervolgens gaat technicus Han Nuijten het tot een mooi klinken geheel maken door o.a. de balans tussen de instrumenten te verfijnen.



Al met al waren het twee ontspannen en geconcentreerde opnamedagen. Binnenkort gaat Han Nuijten mixen en later ga ik een van de duetten opnieuw opnemen met een bijzonder gastmusicus maar daar vertel ik later nog meer over ;)



Met dank aan Linda Sitvast Fotografie voor de foto's.

zondag 27 april 2014

Een nieuw album in de maak (deel 1)

Inmiddels is het treintje op gang; medio mei neem ik een album op in de Bullet Sound Studios te Nederhorst den Berg. Het album gaat 'Compass' heten. Het gaat over het zoeken naar richting als musicus. De muziek hiervoor heb ik in de afgelopen 4 jaar gecomponeerd. Zoals ik eerder in dit blog aangaf ben ik op zoek gegaan naar een eigen en persoonlijke manier van componeren en musiceren. In dit proces staat muzieksmaak centraal.
Smaak is wat mij betreft opgebouwd uit twee componenten:
-je eigen muzikale ervaring als luisteraar.
-een soort collectieve smaak waarin ervaringen van alle muziekluisterende mensen om je heen hun plaats lijken te hebben. Denk aan top 100 aller tijden-muziek maar ook aan de grote klassiekers van componisten als Beethoven die nog steeds heel populair blijven.
Het lijkt soms of een goede compositie een soort objectieve factor bevat waardoor deze goed is. Net als dat een huis mooi kan zijn maar vanwege een goede constructie ook nog eens heel solide. Daarnaast wordt volgens mij veel bepaald door een emotie die je aan de muziek koppelt.

Tijdens het schrijven heb ik continu vanuit verschillende perspectieven naar de muziek geluisterd:
-Is het een solide constructie? In dit kader geloof ik in verhalende muziek met veel ruimte voor melodische uitwerking. Poppy maar met de diepgang die meer typerend is voor jazz en klassieke muziek.
-Vind ik het zelf mooi (ook als ik niet zou weten dat ik het zelf geschreven heb)?
-Is het aantrekkelijk voor een luisteraar? Uiteraard bedoel ik dan een luisteraar uit mijn beoogde 'doelgroep'.
-Is het fijn om te spelen voor mij en mijn mede-muzikanten (ook in meer virtuoze passages)?
-Is het qua stijl persoonlijk en authentiek? Natuurlijk verwerk ik de invloed van mijn muzikale voorbeelden in de muziek.

Al met al heeft componeren mijn houding t.a.v. improviseren grotendeels veranderd en is er veel meer aandacht voor 'de grote boog' van een stuk muziek.
De komende tijd staat in het teken van repetities en voorbereidingen.