donderdag 2 juli 2015

Een paar recente gitaar CD's voor de zomer

De zomervakantie is een mooie tijd om eens wat nieuwe CD's te beluisteren. Hier volgen een aantal tamelijk recente releases.
1. Gitarist Lage Lund heeft als bandleider al een aantal CD's op zijn naam staan maar maakt verkent met het album 'Idlewild' de mogelijkheden van het gitaartrio. Door zonder pianist te werken ontstaat een soort openheid en ruimte die een uitdaging vormen als gitarist. Sommige stukken bevatten ingedubde gitaarpartijen maar deze spelen slechts een bescheiden rol. Dit album bevat slechts 2 Lage Lund composities. De rest van de tracks zijn bewerkingen van bestaande liedjes. Bijzonder bij Lund is dat hij vaak gespeelde standards - zoals Come Rain or Come Shine - een eigen karakter mee kan geven.
Lage Lund - Idlewild (Youtube promo)
Lage Lund - Idlewild (iTunes)
Lage Lund - Idlewild (Spotify)

2. Gitarist Scott Henderson heeft een lange staat van dienst samen met Joe Zawinul, Chick Corea en de band Tribal Tech. Op het nieuwste album 'Vibe Station' speelt hij eigen composities en de jazz-standard 'Chelsea Bridge'. Qua speelstijl is Scott Henderson nog steeds in ontwikkeling. Zijn toon en idioom zijn onmiddellijk herkenbaar. De composities op deze CD zijn vaak wat langer van opzet maar na enkele keren beluisteren wordt de subtiliteit ervan steeds beter merkbaar. Scott Henderson is het type gitarist dat naar mijn idee muzikaal gezien alles goed voor elkaar heeft. Ik zal deze CD nog vaak beluisteren en hoop hem nog vaak live te mogen horen spelen.
Scott Henderson - Vibe Station (Youtube single song 'Manic Carpet')
Scott Henderson - Vibe Station (iTunes)
Scott Henderson - Vibe Station (Spotify)

3. Gitarist Carl Verheyen heeft na 14 jaar een tweede album uitgebracht met solo-gitaarstukken. Hij is bekend van de band Supertramp maar weet ook in zijn eentje een heel veelzijdig album af te leveren. Het gebruik van verschillende typen gitaren en verschillende sounds is al een reden waardoor zijn solo-albums niet gaan vervelen. Daarnaast zijn zijn arrangementen van Beatles-liedjes, jazz standards en zelfs Mark Knopfler's Theme from Local Hero een lust voor het oor.
Carl Verheyen - Alone (Youtube promo)
Carl Verheyen - Alone (iTunes)
Carl Verheyen - Alone (Spotify)

4. Tommy Emmanuel heeft een album opgenomen met oude klassiekers. Akoestische gitaren, contrabas, violen en de sfeer van Django Reinhardt kenmerken dit album.
Tommy Emmanuel - Just Passing Through (Youtube single song 'Honeysuckle Rose'
Tommy Emmanuel - Just Passing Through (iTunes)
Tommy Emmanuel - Just Passing Through (Spotify)

zaterdag 6 juni 2015

Terugkoppeling bij het oefenen

Om het oefenen effectiever te maken is het niet zo zeer belangrijk om vaak te herhalen maar meer om tussen herhalingen verbeteringen aan te brengen. Soms lijkt het of bij sommige leerlingen 'het kwartje' heel snel valt. Na een paar keer pogingen lukt het ze al. Je zou ook kunnen zeggen dat die leerlingen bij zichzelf snel mogelijkheden tot groei zien. Het is zaak om goed geduldig te leren observeren welke facetten van je spel zwak zijn en vervolgens een plan te ontwikkelen om die facetten te verbeteren.

Als we beginnen bij het woord observeren. In de muziek houdt dit in eerste instantie luisteren in. Dit is de auditieve kant van musiceren. Luister goed of een klank die je speelt wel helder genoeg is. Ook kun je letten op het ritme. Soms raakt de regelmaat van het ritme enigszins verstoord. Een mogelijke oorzaak van zo'n verstoring kan zijn dat je nog niet voldoende vingervlugheid hebt om een passage soepel te spelen. Je kunt dan besluiten op techniek te oefenen. Een andere reden kan zijn dat je het ritme zelf niet helemaal goed begrijpt. Daarmee bedoel ik dat je niet van elke noot aanvoelt wanneer je deze precies speelt. Daarvoor kun je naar het origineel luisteren (als je een opname ervan beschikbaar hebt). Het kan overigens nuttig zijn om je eigen spel op te nemen om nog extra te kunnen controleren.
Daarnaast is er de kinestetische kant van het musiceren. Bij het voortbrengen van de klank is ontspannenheid en doelgerichtheid van je vingers wenselijk. Hoe kleiner de beweging hoe beter. Hoe minder spieren je spant tijdens het spelen hoe beter. Waak ervoor dat je niet verkrampt. Onder de visuele kant van het musiceren zou je kunnen vatten het vermogen om vingerzettingen (van bijvoorbeeld akkoorden) snel en gemakkelijk te onthouden. Ook de vertaling van een notenbeeld naar klank hoort hierbij. Tijdens het oefenen zou je je van al deze punten bewust moeten zijn om tot verbetering te komen. Een voorbeeld van kijkgedrag in mijn dagelijkse praktijk: Sommige leerlingen kijken tijdens het spelen steeds op hun bladmuziek waardoor ze zich minder bewust zijn van de plaatsing van hun vingers. Andere leerlingen daarentegen leren passages uit het hoofd en kijken dan naar hun vingers. Je zou ook kunnen denken aan het plaatsen van een video-opname apparaat om achteraf terug te kunnen kijken.

Het volgende woord is het plan om te verbeteren. Ook hierover valt veel te zeggen. Uiteraard is een docent met zijn ruime ervaring een goede raadgever op het gebied van het maken van dit soort plannen. Daarnaast zou je ook kunnen stellen dat 'echt getalenteerde leerlingen' geen docent nodig hebben...of misschien juist wel....? ;)

vrijdag 8 mei 2015

Matt Schofield

't Is alweer even geleden maar op maandagavond 6 april was bluesgitarist en zanger Matt Schofield in Nederland in cafe De Noot te Amersfoort. Ik had hem weleens op TV gezien bij Vrije Geluiden. Via het onvolprezen Youtube kun je dit terugzien:



Deze maandagavond speelde hij met een Nederlandse begeleidingsband genaamd 'Big Pete's Urban Achievers'. Opvallend was dat hij zelf alleen gitaar speelde. Zanger en bluesharp-speler Pieter van der Pluijm nam alle zangpartijen voor zijn rekening. Matt's gitaarstijl zit boordevol invloeden uiteenlopend van Stevie Ray Vaughn, BB King, Jimi Hendrix enzovoorts. Ook de nodige jazz-invloeden veegt hij niet onder stoelen of banken. Opvallend is dat hij rustig de tijd neemt om in zijn improvisaties een verhaal uit te werken. Dat maakt zijn spel heel toegankelijk. Uiteraard kan ik nog uitgebreider vertellen hoe zijn spel is maar ik wil je aanraden om zijn muziek te beluisteren. Om je op weg te helpen een registratie van een live-concert uit 2014:

dinsdag 21 april 2015

Jazzmuziek, DWDD en smaakverbreding

Een ruime week geleden was de uitzending van De Wereld Draait Door met 100 Nederlandse jazzmusici (volg evt. de link: http://www.npo.nl/de-wereld-draait-door/13-04-2015/VARA_101372565). Onderdeel van de tafeldiscussie was waarom 'het grote publiek' jazzmuziek niet omarmt. Onder meer werd gezegd dat het woord 'jazz' te eenzijdig is omdat er ook pop-invloeden in jazzmuziek te vinden zijn. Daarnaast werd ook de 'bebop' (als subgenre van jazz) als negatief voor de beeldvorming genoemd. En inderdaad, de gemiddelde Nederlander (als die al bestaat) zal bij het woord 'jazz' toch een negatieve bijsmaak in de mond proeven. Dit is onterecht natuurlijk!

De kern van het probleem zit hem natuurlijk in de vraag hoe mensen staan tegenover smaakverbreding. Indirect was dit ook het doel van deze uitzending van De Wereld Draait Door lijkt mij. Laat ik eea illustreren met een voorbeeld: Op het moment dat er een nieuwe iPhone uitkomt zijn er mensen die deze blind aanschaffen, zelfs nog voordat ze weten welke nieuwe features deze heeft. Als een nieuw - dus onbekend merk - een nieuwe mobiele telefoon op de markt brengt zullen veel minder mensen in de rij staan op de dag van de lancering. Ook als deze precies dezelfde features heeft als de iPhone. De iPhone heeft zich in het verleden bewezen en mensen praten erover. Voor het ontdekken van nieuwe muziek willen mensen graag eerst van anderen horen hoe goed iets is. Het is namelijk ook best lastig om de tijd te nemen om onbekende muziek te beluisteren om zo je smaak te verbreden. We zijn zo veeleisend, het moet meteen goed zijn ;). In de jazzmuziek is er dan ook de 'Penguin Guide to Jazz' waarin een 'core collection' van jazz-albums te vinden is waarvan men over het algemeen vindt dat die relevant is voor jazzliefhebbers. Ook de website 'All Music' is een geweldig kompas bij het verkennen van nieuwe muziek. In de popmuziek zijn er de hitlijsten en radio-DJ's die de smaak van het publiek kunnen sturen en op zo'n zelfde manier is er Radio 6 Soul & Jazz om nieuwsgierigen te informeren over jazz.

Daarnaast gebeurt het natuurlijk ook dat je toevallig nieuwe muziek hoort doordat je bijvoorbeeld een festival bezoekt met meerdere artiesten. Het begin van smaakverbreding is altijd nieuwsgierigheid en laten we hopen dat er festivals zullen blijven en een zender als Radio 6 toch in de lucht kan blijven om onze nieuwsgierigheid te blijven prikkelen. Uit ervaring weet ik dat het leren waarderen van jazz tijd kost maar je krijgt er dan ook veel voor terug.

vrijdag 27 februari 2015

Het innerlijk oor van de musicus en de kracht van zingen

Een opmerking die ik over muziekles weleens gehoord heb is dat deze pas succesvol is als je beter leert spelen wat je hoort. Nu is het interessant om in 1 zin de kwaliteit van de muziekles te kunnen vatten maar in dit geval wil ik graag de nuance eens opzoeken met die zin als uitgangspunt.
Wat de zin mijns inziens betekent is dat je in het proces van muziek maken werkt vanuit je klankvoorstellingsvermogen. Ook veel niet-musici maken regelmatig gebruik van dit vermogen; een liedje blijft in je geheugen hangen en je kunt het na verloop van tijd bijvoorbeeld fluiten tijdens het fietsen. Bij sommige stukken is het zelfs zo dat je melodie, begeleiding, bas en drums allemaal in gedachten kunt horen.
Je zou kunnen zeggen dat een mooie invulling van gitaarles kan zijn als je vanuit die situatie leert alle tonen die je in gedachten hoort op je gitaar te spelen. Maar wat nu als je noten leest of tabulatuur leest? En hoe zit dat bij improvisatie? Eigenlijk blijft hetzelfde ideaalbeeld van kracht; bij het zien van een notenbeeld hoor je de muziek in gedachten en je vingers creeeren dat op je instrument. Het is net als het lezen van een roman. Je hoort een stem in gedachten die het aan jou voorleest. Zelfs als er een drukfout staat lees je er zonder problemen overheen. Bij het improviseren veroorzaken je vingers de klanken die je in je hoofd hoort. Je denkt en creeert dus in gedachten de klank en de vingers volgen.

Bovenstaande gedachtengang heeft gevolgen voor de vraag hoe je oefent:
Ben je een beginner dan zal de aanblik van noten niet direct klank in je gedachten oproepen. Vaak zul je in het begin druk genoeg zijn met zaken als het vertalen van een noot in een vingerzetting en het bijhouden van de tel in de maat. Het echte musiceren ontstaat pas als je het liedje steeds beter gaat beheersen en je meer ruimte in je concentratie over hebt voor de klank.
Het werken met liedjes die je - van klank - al kent heeft mijn voorkeur. Hoewel dit natuurlijk niet altijd mogelijk is. Zeker in de eerste paar lessen waar je mogelijkheden nog heel beperkt zijn.
Wanneer je leert improviseren zul je in het begin moeite hebben je aan de juiste ladder(s) te houden en het zal wel even duren voordat je hele melodieen kunt spelen. Maar houd ook hier in gedachten dat als je vingers de weg weten de vervolgstap is om in klank te gaan denken.

Een heel goede stap om te zetten zou zijn om alles wat je speelt ook te leren zingen. Bij zang ben je volledig aangewezen op je klankvoorstelling. Dus meezingen met een liedje dat je leert van noten, meezingen tijdens je improvisatie kan je helpen in te schatten hoe evenwichtig je een stuk muziek hebt ingestudeerd.

donderdag 29 januari 2015

Hoe te leren improviseren in een vijfkwartsmaat

Deze keer wil ik stilstaan bij de vijfkwartsmaat. Aangezien deze maatsoort minder vaak voorkomt dan bijvoorbeeld de vierkwartsmaat en de driekwartsmaat is het in het begin nogal wennen. De vraag is hoe je dat het beste kunt doen.

Een eerste belangrijke stap is het bepalen van de indeling van de maat. In dit voorbeeld stel ik de maat samen uit een stuk van drie tellen en een stuk van twee tellen. Dat de twee onderdelen verschillen van elkaar maakt de maatsoort onregelmatig. Het is een zgn. onregelmatige samengestelde maatsoort.

De volgende stap is de tweedeling hoorbaar en voelbaar te maken voor jezelf door steeds op het begin van elk maatdeel een accent te geven. Het is dan ook fijn om per maatdeel nog een soort tussentijds accent te plaatsen. We accentueren dus enerzijds tel 1 en 4 en anderzijds de achtste na tel 2 en tel 5. Belangrijk is het om alle tussenliggende achtsten ook tot uitdrukking te brengen. Die zorgen namelijk voor de regelmaat. In het begin kan het heel helder werken om met een sequencer of drumcomputer dit ritme als begeleiding in elkaar te zetten. Uiteindelijk zou je zonder externe hulpmiddelen de verdelingen moeten kunnen voelen en zelfs kunnen improviseren zonder de tel kwijt te raken.

Vervolgens kun je de bovengenoemde accenten opschuiven door de maat. Dit kan door het geheel steeds een achtste op te schuiven. Zodoende ontstaan er tien verschillende ritmes zoals je hieronder kunt zien.:



Je kunt de pdf ook vinden via: 5_4 Displacements - Guitar.pdf
Doel bij het oefenen is om toch de oorspronkelijke tweedeling van de maat in je achterhoofd te houden. Het gaat allemaal om de relatie van het gespeelde met de dimensies van de maat.
Enkele voorbeelden van muziek in maatsoorten van 5 tellen:

-Theme from Mission Impossible - https://www.youtube.com/watch?v=XAYhNHhxN0A
(v.a. ca. 12 seconden hoor je het deel in vijfkwartsmaat). Later wordt teruggegaan naar een gewone vierkwartsmaat.
-Take Five - Dave Brubeck - https://www.youtube.com/watch?v=vmDDOFXSgAs
-The Great Gig in the Sky - Sam Yahel, Mike Moreno, Ari Hoenig, Seamus Blake - https://www.youtube.com/watch?v=EchjlKtQKcY
V.a. 43 seconden begint het deel in vijf achtste. Let vooral op het verrassingseffect wat door het gitaarintro opgeroepen wordt.
-Fives - Guthrie Govan - https://www.youtube.com/watch?v=-yPEewaalik

maandag 22 december 2014

Wes Montgomery Smokin' at the Half Note - Four on Six

De wereldberoemde jazz gitarist Wes Montgomery heeft me altijd verbaasd aangezien hij altijd zo fris melodisch en helder improviseert. Van zijn eigen compositie 'Four on Six' is er een mooie live-opname te vinden op het album 'Smokin' at the Half Note'. Hieronder vind je een opname op youtube:



Het thema en de gitaarsolo heb ik uitgeschreven en vind je hieronder. De solo zit overvol met mooie licks en spannende akkoordvervangingen. Het blijft altijd wonderbaarlijk dat dit een improvisatie is en op dat ene moment in de geschiedenis is ontstaan.:



Je kunt de transcriptie vinden via: Wes Montgomery - Four on Six (tab).pdf