woensdag 26 april 2017

Back to basics - CD Opnames in mijn eentje

 Op maandag 24 en dinsdag 25 april heb ik samen met technicus Han Nuijten opnames gemaakt voor een nieuwe CD. Op deze opnames speel ik alleen gitaar. Hooguit gebruik ik een looper (Een effectpedaal om korte opnames van jezelf te maken en herhaardelijk opnieuw te kunnen afspelen. In een lus ofwel loop dus). Ik speel voor mezelf al jaren solo-arrangementen van muziekstukken. Ook ben ik sinds ruim 1,5 jaar bezig met het volgen van lessen klassiek gitaar. Klassiek gitaar wordt voor het grootste deel als solo-instrument gebruikt vanwege het zachte volume. Je speelt tegelijk melodie, bassen, akkoorden etc.. Kortom, het werd tijd om eens wat arrangementen te gaan opnemen. Ik heb een selectie gemaakt van enkele zeer bekende en melodieuze pop- en jazz-composities.

 Voor de opnames zijn we afgereisd naar een kerk in Bunnik (de Oude Dorpskerk). De akoestiek daar leent zich erg goed voor een dergelijke CD. CD's van klassieke gitaristen worden ook dikwijls in een soortgelijke akoestiek opgenomen. Ik maakte gebruik van zowel akoestische als elektrische gitaren dus het was zaak dat ook de elektrische gitaar mooi uit de verf zou komen.

 De kerkzaal is langwerpig van vorm en heeft aan de achterkant mooi afgeschuinde uiteinden. Bovendien is het plafond gebogen (zie evt. https://nl.wikipedia.org/wiki/Tongewelf). De weerkaatsingen van het geluid worden zo heel willekeurig verstrooid. Dit levert een volle nagalm op. De galm is ook gelijkmatig verdeeld over de verschillende frequenties. Soms heeft een ruimte een resonantie frequentie waardoor een bepaalde toon heel prominent naar voren komt. Deze niet. Ook de elektrische gitaar en de akoestische gitaar met metalen snaren klinken in deze ruimte erg warm. Dit ondanks dat deze instrumenten van nature wat scherper van toon zijn.



 Han had een hele reeks microfoons in de ruimte geplaatst. Grofweg waren er 2 opstellingen; een voor de elektrische gitaar en een voor de akoestische gitaar. Door deze manier van werken kunnen we later, tijdens het mixen, een realistisch beeld geven van de ruimtelijkheid die het geluid in de kerk zelf had. Als je erbij nadenkt is dat natuurlijk niet eenvoudig; geluid wat in de kerk van alle kanten naar de toeschouwer toekomt moet uit 2 speakers gaan komen. Bedenk daarbij dat de ruimte waarin die twee speakers staan ook weer zijn eigen effect heeft op de uiteindelijke beleving van de luisteraar en je begrijpt dat ik blij was een vakman als Han erbij te hebben!

 De eerste dag hebben we hoofdzakelijk gewerkt aan stukken op elektrisch gitaar. De versterker stond hierbij lekker hard zodat de kerk mooi gevuld kon worden met geluid. Het is heel fijn om zo te spelen. Ik stel me voor dat dat als organist ook erg kicken moet zijn met alle registers open. Als jazzmusicus houd ik van interactie. Dit ervaar je in een band met je mede-musici maar zo helemaal alleen ben je als het ware in dialoog met de kerk. Ik koos ervoor om beslist niet in de studio op te nemen en achteraf galm toe te voegen maar echt in de kerk dit interactieve spel met de ruimte aan te gaan. De tweede dag hebben we het elektrische deel afgerond en kwamen de akoestische gitaren aan de beurt. Dit alles met een nieuwe microfoonopstelling. Opvallend was vooral het verschil tussen de nylonsnarige en de staalsnarige gitaar. Hoewel staalsnarig veel harder klinkt (vanwege zowel het materiaal snaren als de extra grote klankkast en de bouw hiervan) dan nylonsnarig reageerde de kerk toch heel verschillend op deze twee instrumenten. Daarom heb ik uitgebreid zitten inspelen op de instrumenten om te wennen aan de manier waarop de kerk reageert. Zo tegen 15.00 hadden we voldoende materiaal en heb ik nog wat vrije improvisaties gespeeld.

 Nu is de tijd aangebroken om uit alle takes complete versies samen te stellen. We hebben gedurende de opnames - helaas - toch wat omgevingsgeluiden in de opnames gehad. Ook had ik onderweg last van een brom in een effectpedaal vanwege een verouderde voeding. Dit merkte ik wat te laat. Dit heeft toch een take onbruikbaar gemaakt. Daarnaast zijn er ook takes waar een en ander verkeerd ging of waar simpelweg de juiste inspiratie niet in zat. Gelukkig hebben we veel materiaal opgenomen zodat er wat te kiezen valt.

 Ik zal gaandeweg de ontwikkelingen nog meer blogjes schrijven over het verdere verloop. Tot lezens.

donderdag 23 februari 2017

Gabrielle is in de war

Laatst hoorde ik in een grand cafe het liedje 'Out of Reach' van Gabrielle. Knetter van een hit geweest destijds, maar zeker niet op basis van compositorische vaardigheden ;-).
Waar onze grote ster met haar kleine 6 miljoen views op 33 seconden zingt 'so confused' zet er 2 seconden later een zangeres in die inderdaad nogal in de war is. Als je een E4 zingt terwijl de gitaar net heel duidelijk een C# majeur akkoord heeft getokkeld ben je zeker 'confused'. Het moet natuurlijk een E# zijn maar dat klinkt ook weer niet. Kortom: gooi die kwartenharmonisatie overboord, het is geen Gregoriaans gezang.. In het hieronderstaande filmpje hoort u het wettig en overtuigend bewijs van dit delict :-P.

vrijdag 23 september 2016

Take Me To Church van Hozier en een bijzondere afwisseling in timing

Een tijdje terug vroeg een leerling mij het liedje 'Take Me To Church' uit te werken. Daarbij heb ik me gefocused op de akkoorden en het kenmerkende pink floyd-achtige baslijntje vlak voor het refrein. Wat me naderhand bij het uitschrijven van de melodie pas opviel was dat de zanger heel subtiel wisselt tussen 'rechte' zestienden en 'geshuffelde' zestienden. Hoewel normaal gesproken zestienden een kwart-tel zouden moeten duren is er bij 'shuffle' sprake van verlenging van de 1e en 3e zestiende en als compensatie inkorting van steeds de 2e en 4e. Zie youtube voor een opname:


En voor mijn transcriptie verwijs ik je graag door naar:


Je kunt de transcriptie vinden via: Hozier - Take Me To Church - Guitar.pdf

donderdag 2 juli 2015

Een paar recente gitaar CD's voor de zomer

De zomervakantie is een mooie tijd om eens wat nieuwe CD's te beluisteren. Hier volgen een aantal tamelijk recente releases.
1. Gitarist Lage Lund heeft als bandleider al een aantal CD's op zijn naam staan maar maakt verkent met het album 'Idlewild' de mogelijkheden van het gitaartrio. Door zonder pianist te werken ontstaat een soort openheid en ruimte die een uitdaging vormen als gitarist. Sommige stukken bevatten ingedubde gitaarpartijen maar deze spelen slechts een bescheiden rol. Dit album bevat slechts 2 Lage Lund composities. De rest van de tracks zijn bewerkingen van bestaande liedjes. Bijzonder bij Lund is dat hij vaak gespeelde standards - zoals Come Rain or Come Shine - een eigen karakter mee kan geven.
Lage Lund - Idlewild (Youtube promo)
Lage Lund - Idlewild (iTunes)
Lage Lund - Idlewild (Spotify)

2. Gitarist Scott Henderson heeft een lange staat van dienst samen met Joe Zawinul, Chick Corea en de band Tribal Tech. Op het nieuwste album 'Vibe Station' speelt hij eigen composities en de jazz-standard 'Chelsea Bridge'. Qua speelstijl is Scott Henderson nog steeds in ontwikkeling. Zijn toon en idioom zijn onmiddellijk herkenbaar. De composities op deze CD zijn vaak wat langer van opzet maar na enkele keren beluisteren wordt de subtiliteit ervan steeds beter merkbaar. Scott Henderson is het type gitarist dat naar mijn idee muzikaal gezien alles goed voor elkaar heeft. Ik zal deze CD nog vaak beluisteren en hoop hem nog vaak live te mogen horen spelen.
Scott Henderson - Vibe Station (Youtube single song 'Manic Carpet')
Scott Henderson - Vibe Station (iTunes)
Scott Henderson - Vibe Station (Spotify)

3. Gitarist Carl Verheyen heeft na 14 jaar een tweede album uitgebracht met solo-gitaarstukken. Hij is bekend van de band Supertramp maar weet ook in zijn eentje een heel veelzijdig album af te leveren. Het gebruik van verschillende typen gitaren en verschillende sounds is al een reden waardoor zijn solo-albums niet gaan vervelen. Daarnaast zijn zijn arrangementen van Beatles-liedjes, jazz standards en zelfs Mark Knopfler's Theme from Local Hero een lust voor het oor.
Carl Verheyen - Alone (Youtube promo)
Carl Verheyen - Alone (iTunes)
Carl Verheyen - Alone (Spotify)

4. Tommy Emmanuel heeft een album opgenomen met oude klassiekers. Akoestische gitaren, contrabas, violen en de sfeer van Django Reinhardt kenmerken dit album.
Tommy Emmanuel - Just Passing Through (Youtube single song 'Honeysuckle Rose'
Tommy Emmanuel - Just Passing Through (iTunes)
Tommy Emmanuel - Just Passing Through (Spotify)

zaterdag 6 juni 2015

Terugkoppeling bij het oefenen

Om het oefenen effectiever te maken is het niet zo zeer belangrijk om vaak te herhalen maar meer om tussen herhalingen verbeteringen aan te brengen. Soms lijkt het of bij sommige leerlingen 'het kwartje' heel snel valt. Na een paar keer pogingen lukt het ze al. Je zou ook kunnen zeggen dat die leerlingen bij zichzelf snel mogelijkheden tot groei zien. Het is zaak om goed geduldig te leren observeren welke facetten van je spel zwak zijn en vervolgens een plan te ontwikkelen om die facetten te verbeteren.

Als we beginnen bij het woord observeren. In de muziek houdt dit in eerste instantie luisteren in. Dit is de auditieve kant van musiceren. Luister goed of een klank die je speelt wel helder genoeg is. Ook kun je letten op het ritme. Soms raakt de regelmaat van het ritme enigszins verstoord. Een mogelijke oorzaak van zo'n verstoring kan zijn dat je nog niet voldoende vingervlugheid hebt om een passage soepel te spelen. Je kunt dan besluiten op techniek te oefenen. Een andere reden kan zijn dat je het ritme zelf niet helemaal goed begrijpt. Daarmee bedoel ik dat je niet van elke noot aanvoelt wanneer je deze precies speelt. Daarvoor kun je naar het origineel luisteren (als je een opname ervan beschikbaar hebt). Het kan overigens nuttig zijn om je eigen spel op te nemen om nog extra te kunnen controleren.
Daarnaast is er de kinestetische kant van het musiceren. Bij het voortbrengen van de klank is ontspannenheid en doelgerichtheid van je vingers wenselijk. Hoe kleiner de beweging hoe beter. Hoe minder spieren je spant tijdens het spelen hoe beter. Waak ervoor dat je niet verkrampt. Onder de visuele kant van het musiceren zou je kunnen vatten het vermogen om vingerzettingen (van bijvoorbeeld akkoorden) snel en gemakkelijk te onthouden. Ook de vertaling van een notenbeeld naar klank hoort hierbij. Tijdens het oefenen zou je je van al deze punten bewust moeten zijn om tot verbetering te komen. Een voorbeeld van kijkgedrag in mijn dagelijkse praktijk: Sommige leerlingen kijken tijdens het spelen steeds op hun bladmuziek waardoor ze zich minder bewust zijn van de plaatsing van hun vingers. Andere leerlingen daarentegen leren passages uit het hoofd en kijken dan naar hun vingers. Je zou ook kunnen denken aan het plaatsen van een video-opname apparaat om achteraf terug te kunnen kijken.

Het volgende woord is het plan om te verbeteren. Ook hierover valt veel te zeggen. Uiteraard is een docent met zijn ruime ervaring een goede raadgever op het gebied van het maken van dit soort plannen. Daarnaast zou je ook kunnen stellen dat 'echt getalenteerde leerlingen' geen docent nodig hebben...of misschien juist wel....? ;)

vrijdag 8 mei 2015

Matt Schofield

't Is alweer even geleden maar op maandagavond 6 april was bluesgitarist en zanger Matt Schofield in Nederland in cafe De Noot te Amersfoort. Ik had hem weleens op TV gezien bij Vrije Geluiden. Via het onvolprezen Youtube kun je dit terugzien:



Deze maandagavond speelde hij met een Nederlandse begeleidingsband genaamd 'Big Pete's Urban Achievers'. Opvallend was dat hij zelf alleen gitaar speelde. Zanger en bluesharp-speler Pieter van der Pluijm nam alle zangpartijen voor zijn rekening. Matt's gitaarstijl zit boordevol invloeden uiteenlopend van Stevie Ray Vaughn, BB King, Jimi Hendrix enzovoorts. Ook de nodige jazz-invloeden veegt hij niet onder stoelen of banken. Opvallend is dat hij rustig de tijd neemt om in zijn improvisaties een verhaal uit te werken. Dat maakt zijn spel heel toegankelijk. Uiteraard kan ik nog uitgebreider vertellen hoe zijn spel is maar ik wil je aanraden om zijn muziek te beluisteren. Om je op weg te helpen een registratie van een live-concert uit 2014:

dinsdag 21 april 2015

Jazzmuziek, DWDD en smaakverbreding

Een ruime week geleden was de uitzending van De Wereld Draait Door met 100 Nederlandse jazzmusici (volg evt. de link: http://www.npo.nl/de-wereld-draait-door/13-04-2015/VARA_101372565). Onderdeel van de tafeldiscussie was waarom 'het grote publiek' jazzmuziek niet omarmt. Onder meer werd gezegd dat het woord 'jazz' te eenzijdig is omdat er ook pop-invloeden in jazzmuziek te vinden zijn. Daarnaast werd ook de 'bebop' (als subgenre van jazz) als negatief voor de beeldvorming genoemd. En inderdaad, de gemiddelde Nederlander (als die al bestaat) zal bij het woord 'jazz' toch een negatieve bijsmaak in de mond proeven. Dit is onterecht natuurlijk!

De kern van het probleem zit hem natuurlijk in de vraag hoe mensen staan tegenover smaakverbreding. Indirect was dit ook het doel van deze uitzending van De Wereld Draait Door lijkt mij. Laat ik eea illustreren met een voorbeeld: Op het moment dat er een nieuwe iPhone uitkomt zijn er mensen die deze blind aanschaffen, zelfs nog voordat ze weten welke nieuwe features deze heeft. Als een nieuw - dus onbekend merk - een nieuwe mobiele telefoon op de markt brengt zullen veel minder mensen in de rij staan op de dag van de lancering. Ook als deze precies dezelfde features heeft als de iPhone. De iPhone heeft zich in het verleden bewezen en mensen praten erover. Voor het ontdekken van nieuwe muziek willen mensen graag eerst van anderen horen hoe goed iets is. Het is namelijk ook best lastig om de tijd te nemen om onbekende muziek te beluisteren om zo je smaak te verbreden. We zijn zo veeleisend, het moet meteen goed zijn ;). In de jazzmuziek is er dan ook de 'Penguin Guide to Jazz' waarin een 'core collection' van jazz-albums te vinden is waarvan men over het algemeen vindt dat die relevant is voor jazzliefhebbers. Ook de website 'All Music' is een geweldig kompas bij het verkennen van nieuwe muziek. In de popmuziek zijn er de hitlijsten en radio-DJ's die de smaak van het publiek kunnen sturen en op zo'n zelfde manier is er Radio 6 Soul & Jazz om nieuwsgierigen te informeren over jazz.

Daarnaast gebeurt het natuurlijk ook dat je toevallig nieuwe muziek hoort doordat je bijvoorbeeld een festival bezoekt met meerdere artiesten. Het begin van smaakverbreding is altijd nieuwsgierigheid en laten we hopen dat er festivals zullen blijven en een zender als Radio 6 toch in de lucht kan blijven om onze nieuwsgierigheid te blijven prikkelen. Uit ervaring weet ik dat het leren waarderen van jazz tijd kost maar je krijgt er dan ook veel voor terug.